خوابگاه يا خانه دانشجويي؟

پيشنهاداتي براي ايجاد تحول در نگرش به اماکن سکونت دانشجويان

خوابگاه يا خانه دانشجويي؟

اغلب خوابگاه هاي دانشجويي موجود تامين کننده نيازهاي ساکنان آنها نمي باشند; اين مساله در مورد خوابگاههاي دانشجويي دختران ملموس تر است.چنانکه از پژوهش جامع «بررسي وضعيت خوابگاههاي دانشجويي» برمي آيد، تشکيل خوابگاه براي حداقل %60 از دانشجويان دختر، مبتني بر شکل گيري غير برنامه ريزي شده مکان هاي مربوطه به صورت يک خوابگاه دانشجويي بوده است و ايجاد خوابگاه در الگوي کالبدي دانشگاهها پيش بيني نشده است.اين وضعيت نقيصه اي جدي در مديريت کلان آموزش عالي کشور به شمار مي آيد و آثار و بازتاب هاي فرهنگي فراواني را در پي دارد.اساسا اماکن کنوني زندگي دانشجويان که تحت عنوان خوابگاه دانشجويي شناخته مي شوند متناسب با نام و عنوان آن نه براي زندگي و پويايي و تحرک و جنب و جوش بلکه صرفا براي خواب و استراحت تاسيس شده اند و امکانات و لوازم مورد نياز به منظور درس خواندن، تفريح، ورزش و پر نمودن اوقات فراغت به ندرت در آنها تعبيه شده است.

اين در صورتي است که دانشجويان و بويژه دانشجويان دختر به دليل شرايط خاص خود نيازمند تکرار تجربه زندگي خانوادگي خود مي باشند تا بتوانند نيازهاي عاطفي، روحي، رواني و جسمي خود را در محيطي همچون محيط خانه تامين نمايند.اما متاسفانه وضعيت موجود حاکم بر خوابگاهها پاسخگوي مناسبي براي چنين نيازهايي نيست.

گذار از وضعيت موجود به وضعيت مطلوب نياز به برنامه ريزي و ارائه طرح هايي بديع و نوين دارد که در کنار رفع موانع موجود، طرحي مطلوب و ايده آل از محل سکونت دانشجويان عرضه کند.اما به عنوان نخستين گام براي تحقق چنين هدفي، خلق و ايجاد ذهنيتي مثبت و مطلوب نياز است که مي توان آن را از طريق ايجاد تحول در الفاظ جست و جو نمود.اساسا، لفظ خواب + گاه(به عنوان برگردان لفظ انگليسي Dormitory يا room Beb به معني محل خواب) تداعي کننده محيطي براي صرفا خوابيدن است که استفاده ديگري نمي توان از آن نمود.

از قضا آنچه در عالم واقع نيز قابل مشاهده است چيزي مشابه همين تصوير ذهني است.آنچه که تحت عنوان خوابگاههاي دانشجويي وجود دارند فاقد امکانات لازم به منظور يک زندگي جامع دانشجويي مي باشند که لازمه آن تعليم و تعلم و آموزش و تحرک و فراگيري است، بلکه بيشتر به منظور استراحت و خواب طراحي و برنامه ريزي شده اند.در همين راستا و بمنظور ايجاد تحول در ذهنيت معطوف به محل سکونت دانشجويان و تصحيح تصوير متعارف از خوابگاه دانشجويي و متعاقبا ايجاد دگرگوني در شيوه طراحي اينگونه اماکن چنانکه متناسب با وضعيت روحي و جسمي دانشجويان، جنسيت آنها، وضعيت تاهل يا تجرد و ساير شرايط آنها باشد لازم است در عنوان محل سکونت دانشجويان نوعي بازنگري و بازانديشي صورت بگيرد.

اين نياز را مي توان از طريق جايگزين نمودن عنوان خانه دانشجويي به جاي عنوان خوابگاه دانشجويي تامين نمود.خانه دانشجويي(Home Stubent) آن گونه که از عنوان و لفظ آن برمي آيد مي بايست محلي براي زندگي همراه با آرامش و آسايش و در عين حال يک زندگي پويا و توام با آموزش و فراگيري و حتي لذت بردن از زندگي و نيز ابزار محبت و تامين عواطف باشد.اين لفظ معنايي را در ذهن متبادر مي سازد و تصويري ايجاد مي کند که مطابق با آن خانه دانشجويي مي بايست مکاني براي زندگي جمعي دانشجويان به معناي واقعي کلمه و بصورت جامع باشد.در اين راستا، معاونت فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري اهتمام جدي خود را بر ساماندهي وضعيت موجود اماکن اقامتي دانشجويان و ارائه طرح و برنامه به منظور بهبود وضعيت ايجاد چنين اماکني در آينده متمرکز نموده است.

در اين رابطه گروه مطالعات زنان در دفتر برنامه ريزي اجتماعي و مطالعات فرهنگي از طريق يکي از کميته هاي تخصصي خود تحت عنوان کميته تخصصي بررسي و تبيين مسائل زنان و دختران دانشگاهي و از طريق کميته فرعي خانه هاي دانشجويي و اوقات فراغت اقدام به مطالعه در مورد خوابگاههاي دانشجويي موجود و بررسي راهکارهاي تبديل اينگونه اماکن به محلي براي زندگي واقعي دانشجويان در ذيل عنوان خانه هاي دانشجويي نموده است.کميته مذکور در جهت افزايش بهره وري از توانمندي ها، استعدادها و وقت دانشجويان به هنگام اقامت در خوابگاه ها پيشنهاداتي به منظور تامين بخشي از نيازهاي اماکن اقامتي دانشجويان ارائه نموده است.

در جهت حمايت محيطي از دانشجويان طراحي محيط زندگي دانشجويي(خانه دانشجويي) بايستي شرايط لازم براي يک دانشجو که حداکثر وقت و تلاش خود را براي درس خواندن صرف مي کند را دارا باشد.

پيشنهاداتي براي بهره وري در خانه دانشجويي

در صورت رعايت پيشنهادات زير مي توان شاهد افزايش کارآيي و بهره وري در زندگي دانشجويي افراد بود:

الف) ساختار داخلي اتاق ها(rooms Beb)
اگر موارد زير در مورد اتاق محل سکونت دانشجويان رعايت شوند، مي تواند در افزايش چشمگير بهره وري دانشجويان در زمينه مطالعات و استراحت تاثير گذار باشند:

1 -دسترسي به نور کافي يکي از لوازم زندگي است.اتاق دانشجويي بايد حداقل داراي يک پنجره باشد(حداقل 500 لوکس نور افقي) و امکان قرار گرفتن ميز مطالعه نزديک پنجره وجود داشته باشد.

2- دور بودن از منابع سر و صدا(حداکثر سر و صداي مجاز براي کارهايي که به تمرکز نياز دارند Desidle 55 مي باشد)

3 -درجه حرارت مناسب 21 تا 22 درجه مي باشد.(بالاتر از 26 درجه سانتي گراد روي تمرکز و حواس تاثير منفي مي گذارد).

4- رطوبت مناسب بين 30 تا 65 درصد مي باشد.(مناسب ترين ميزان رطوبت بين 65 -50 مي باشد).

5- تهويه يکنواخت اتاق ها با هواي تازه و جلوگيري از ورود باد

6- رنگ روشن و مات ديوارها و سقف ها(از سفيد يکدست خودداري شود)

7- چيدمان مناسب ميز مطالعه، تختخواب و غيره در اتاق ها بطوري که براي دسترسي به وسايل داخلي اتاق بهتر است جلوي درها و کشوهاي ميز و قفسه ها 80 سانتي متر فضاي خالي وجود داشته باشد.

ب) عوامل محيطي
محيط و عوامل محيطي در شکل گيري هويت و شخصيت افراد نقش مهمي ايفا مي کنند; به همين دليل، تامين عوامل مطلوب محيطي بايد مورد توجه و اهتمام جدي قرار بگيرند.

1- فاصله بين دانشگاه(مديران نظارت کننده) و خانه دانشجويي بايد يک فاصله مناسب باشد.اين مسئله در مورد کوتاه بودن زمان رفت و آمد، دسترسي به محيط هاي ورزشي دانشگاه، استفاده از غذاخوري دانشگاه، بهره مندي از امکانات کامپيوتري و کتابخانه دانشگاه و...بسيار حائز اهميت است.

2- برنامه داخلي خانه دانشجويي(برگزاري برنامه هاي فرهنگي و مذهبي مثل نماز، اردو، مراسم جشن و عزاداري، تلويزيون، کامپيوتر، اينترنت، سرويس دهي و غذا)، مي بايست متناسب با روحيه دانشجويان باشد.

3- در انجام امور خانه دانشجويي، بايد از خود دانشجويان استفاده شود و به آنها مسئوليت احاله گردد.

4 -امکانات ورزشي متناسب با تعداد دانشجويان و با در نظر گرفتن سرانه استاندارد فضاهاي ورزشي براي هر يک از دانشجويان تدارک ديده شود.

5- تقويت کميته انضباطي، تصميم گيري قاطع و مراقبت از روابط دانشجويان يکي از عوامل بسيار تاثيرگذار در حاکم نمودن فضاي امن و سالم بر خانه هاي دانشجويي است.

6- مسائل بهداشت جسمي و رواني در خانه هاي دانشجويي بايد حتما مورد توجه جدي قرار بگيرند.

7- بسياري از دانشجويان دوست دارند در يک اتاق 3x2 متري مستقل زندگي کنند و آن را به امکانات وسيع تر مشترک ترجيح مي دهند.اغلب دانشجويان دوست دارند کارهاي خود را به سليقه خود برنامه ريزي کنند.چه وقت بخوابند، چه وقت مطالعه کنند، چه وقت غذا بخورند و...اين امکان بايد براي کليه دانشجويان فراهم گردد.

ج) کنترل و نظارت
نظارت دقيق و دلسوزانه مسئولين بر زندگي دانشجويان در خانه هاي دانشجويي از عوامل بسيار موثر در بهبود وضعيت زندگي آنها مي باشد.پيشنهادات زير در همين راستا ارائه گرديده اند:

1 -ضرورت انتخاب کارکنان دلسوز، ايثارگر و کاملا مقيد براي امور خانه هاي دانشجويي

2- سرويس دهي خوب و انجام صحيح وظايف محوله توسط کارکنان و جلوگيري از تنش ها و درگيري با دانشجويان

3- کنترل و نظارت خانه هاي دانشجويي بدون وقت قبلي توسط مديران ارشد دانشگاهها

4- کنترل مستمر توسط مسئولين خانه هاي دانشجويي و مراقبت از روابط دانشجويان

5- رعايت دقيق مقررات داخلي خوابگاه(از جمله خودداري از ايجاد مزاحمت هاي احتمالي دانشجويان براي يکديگر; موسيقي بلند، حرکت با لباس زير، سيگار و غيره)

6- جلوگيري از ورود و رفت و آمد افراد غير ساکن به خانه دانشجويي مگر در حضور مسئولين براي امور خيلي ضروري

7- تقويت کميته انضباطي، تصميم گيري قاطع و عدم اجازه اقامت افراد خاطي


منبع: ابتکار

پانسیون و خانه دانشجویی خانه من اجاره به دانشجو، اجاره به مجرد، پانسیون تهران، جستجوی خانه با متراژ کم، خانه مبله تهران، خانه دانشجویی، اتاق و خوابگاه